Tranh chấp đặt cọc mua căn hộ xử lý thế nào
Người mua từ chối ký hợp đồng thì mất cọc, chủ đầu tư từ chối thì trả gấp đôi. Trình tự xử lý tranh chấp đặt cọc mua căn hộ từ thương lượng tới khởi kiện.
Hoàng Phượng, chuyên viên tư vấn dự án · · cập nhật · 10 phút đọc
Tranh chấp đặt cọc mua căn hộ xử lý theo trình tự: thương lượng trực tiếp rồi hòa giải, sau đó đi trọng tài hoặc khởi kiện ra tòa án tùy điều khoản trong hợp đồng. Người mua từ chối ký hợp đồng thì mất tiền cọc; chủ đầu tư từ chối thì trả lại tiền cọc và một khoản tiền tương đương, trừ khi văn bản thỏa thuận ghi mức khác.
TT Genesis đang trong giai đoạn thi công (bàn giao dự kiến Q3/2029); nội dung bài dựa trên tài liệu của chủ đầu tư và văn bản pháp luật hiện hành, chưa có trải nghiệm cư dân thực tế.

Hợp đồng mua bán căn hộ chung cư và thỏa thuận ba bên sau khi ký. Ảnh: nhaphovietnamgroup.vn, bài “Có nên Công Chứng hợp đồng đặt cọc mua bán nhà đất không?” (trang không ghi ngày đăng).
Đặt cọc mua căn hộ là gì theo luật?
Khoản 1 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 coi đặt cọc là việc giao trước một khoản tiền hoặc tài sản có giá trị, trong một thời hạn nhất định, nhằm bảo đảm hai bên sẽ giao kết hoặc thực hiện hợp đồng. Xong hợp đồng thì tiền cọc được trả lại hoặc trừ vào tiền phải trả.
Khoản tiền chỉ ghi là giữ chỗ, không ghi là đặt cọc trong văn bản, thì cách xử lý đúng như chữ trong giấy tờ đã ký. Điều 328 chỉ áp cho khoản tiền giao để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng, nên người mua cần đọc đúng từ ngữ trong giấy tờ của mình trước khi đòi áp mức phạt cọc.
Ai từ chối ký hợp đồng thì mất bao nhiêu tiền cọc?
Khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 chia hai trường hợp: người mua từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng thì mất tiền cọc; chủ đầu tư từ chối thì trả lại cọc và một khoản tiền tương đương, trừ khi văn bản thỏa thuận ghi mức khác.
| Bên từ chối | Tiền cọc xử lý thế nào | Ví dụ cọc 200 triệu đồng |
|---|---|---|
| Người mua | Mất toàn bộ tiền cọc | Mất 200 triệu đồng |
| Chủ đầu tư | Trả lại cọc và một khoản tiền tương đương | Nhận lại 400 triệu đồng |
| Hai bên thỏa thuận mức khác | Thực hiện đúng như thỏa thuận, nếu không trái luật | Tính đúng như chữ trong văn bản |
Mức phạt cọc thỏa thuận có thể cao hơn hoặc thấp hơn tiền cọc. Văn bản thỏa thuận là căn cứ đầu tiên khi tính tiền, luật chỉ lấp chỗ trống khi văn bản không ghi mức khác.
Chủ đầu tư được thu bao nhiêu tiền đặt cọc?
Khoản 5 Điều 23 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 giới hạn tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, và chỉ thu khi nhà ở đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán của căn hộ.
Ngoài trần 5% tiền đặt cọc, Điều 25 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 giới hạn lần thanh toán đầu không quá 30% giá trị hợp đồng kể cả tiền đặt cọc, tổng không quá 70% khi chưa bàn giao và không quá 95% khi người mua chưa được cấp Giấy chứng nhận.
Điều kiện đưa vào kinh doanh gồm: dự án đã khởi công, có giấy tờ về quyền sử dụng đất, có giấy phép xây dựng hoặc thông báo khởi công, chung cư có giấy tờ nghiệm thu hoàn thành xây dựng phần móng. Chủ đầu tư còn phải thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh, cơ quan này trả lời trong 15 ngày.
Tại TT Genesis, đợt 1 đóng 10% giá trị hợp đồng và toàn bộ ký dưới hình thức thỏa thuận khác hợp đồng mua bán, hợp đồng mua bán dự kiến ký quý III/2027. Kiểm tra trong văn bản thỏa thuận của mình khoản 10% được ghi là tiền đặt cọc hay gồm các khoản khác, vì trần 5% trong khoản 5 Điều 23 áp cho tiền đặt cọc.
Tranh chấp đặt cọc mua căn hộ xử lý theo trình tự nào?
Thứ tự xử lý gồm thương lượng trực tiếp rồi hòa giải. Hòa giải không thành thì tranh chấp đi trọng tài khi hợp đồng có điều khoản trọng tài, hoặc khởi kiện ra tòa án khi không có điều khoản đó, hai đường này loại trừ nhau, không đi nối tiếp. Giữ lại toàn bộ chứng từ từ đầu.
- Thương lượng trực tiếp. Gửi yêu cầu bằng văn bản tới chủ đầu tư, ghi rõ số tiền đòi, căn cứ trong văn bản thỏa thuận và thời hạn trả lời. Văn bản và biên nhận là chứng cứ nếu vụ việc đi tiếp.
- Hòa giải. Nếu hòa giải thành, hai bên nên lập biên bản ghi rõ thỏa thuận và cùng ký.
- Trọng tài (khi hợp đồng có điều khoản trọng tài). Điều 5 Luật Trọng tài thương mại 2010 chỉ cho giải quyết bằng trọng tài khi các bên có thỏa thuận trọng tài. Thỏa thuận này có thể lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp. Đã có thỏa thuận trọng tài thì tòa án từ chối thụ lý, trừ khi thỏa thuận vô hiệu hoặc không thể thực hiện được.
- Khởi kiện ra tòa án (khi không có điều khoản trọng tài). Đơn khởi kiện nộp tại tòa án nơi chủ đầu tư đặt trụ sở, hoặc tòa án nơi hợp đồng được thực hiện. Các bên cũng có thể thỏa thuận bằng văn bản để chọn tòa án nơi người mua cư trú, làm việc hoặc có trụ sở. Đơn nên kèm văn bản thỏa thuận, chứng từ chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng và văn bản trao đổi giữa hai bên.
Riêng trường hợp chủ đầu tư không bàn giao nhà ở đúng cam kết, Điều 26 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 đặt nghĩa vụ bảo lãnh lên ngân hàng: chủ đầu tư phải được ngân hàng chấp thuận cấp bảo lãnh trước khi bán, cung cấp thư bảo lãnh cho người mua trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng mua bán. Chủ đầu tư chỉ được nhận tiền thanh toán sau khi người mua đã nhận được thư bảo lãnh. Ngân hàng bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ tài chính khi chủ đầu tư không bàn giao nhà ở theo cam kết trong thư bảo lãnh.
Khởi kiện đòi tiền cọc tốn bao nhiêu, trong thời hạn nào?
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 3 năm, tính từ ngày người mua biết, hoặc phải biết, quyền lợi của mình đã bị xâm phạm. Án phí sơ thẩm tính dựa trên giá trị tranh chấp, người khởi kiện tạm ứng một nửa mức án phí khi nộp đơn.
| Giá trị tranh chấp | Án phí sơ thẩm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Từ 6 triệu đồng trở xuống | 300.000 đồng | Cọc 5 triệu đồng: 300.000 đồng |
| Trên 6 triệu đến 400 triệu đồng | 5% giá trị tranh chấp | Cọc 200 triệu đồng: 10 triệu đồng |
| Trên 400 triệu đến 800 triệu đồng | 20 triệu đồng cộng 4% phần vượt 400 triệu đồng | Cọc 500 triệu đồng: 24 triệu đồng |
Tạm ứng án phí bằng 50% mức án phí. Cọc 200 triệu đồng thì tạm ứng 5 triệu đồng khi nộp đơn.
Người mua cần kiểm tra gì trước khi đặt cọc?
Kiểm tra bốn điểm trước khi ký: dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, giá bán ghi rõ trong thỏa thuận, mức phạt cọc ghi rõ, và phương thức giải quyết tranh chấp trong hợp đồng. Thiếu một điểm thì yêu cầu bổ sung trước khi chuyển tiền.
- Điều kiện kinh doanh: dự án đã khởi công, có giấy tờ về quyền sử dụng đất, có giấy phép xây dựng hoặc thông báo khởi công, chung cư có giấy tờ nghiệm thu hoàn thành xây dựng phần móng, và văn bản trả lời của cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh trong 15 ngày.
- Giá bán và mức phạt cọc: giá bán ghi rõ trong thỏa thuận đặt cọc; mức phạt cọc, các trường hợp chấm dứt và hủy bỏ hợp đồng ghi rõ, không để trống.
- Phương thức giải quyết tranh chấp: hợp đồng mua bán phải có điều khoản này, cùng với phạt vi phạm và biện pháp xử lý khi chấm dứt hợp đồng. Lịch từ giữ chỗ tới nhận sổ cho thấy văn bản thỏa thuận chỉ là bước đầu, hợp đồng mua bán mới mở lịch thanh toán đầy đủ.
- Thư bảo lãnh: nhận thư bảo lãnh ngân hàng trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng mua bán, trước khi chuyển các đợt tiền tiếp theo.
- Chứng từ chuyển tiền: chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng và giữ lại chứng từ chuyển tiền cùng bản gốc văn bản thỏa thuận. Lịch đóng tiền sau cọc nằm trong chính sách thanh toán TT Genesis, người mua nên đọc kỹ trước khi ký văn bản thỏa thuận.
Ai đang giữ văn bản thỏa thuận của TT Genesis có thể đối chiếu bốn điểm kiểm tra trong bài với giấy tờ của mình trước buổi ký tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Chủ đầu tư yêu cầu đóng 40% ngay lần đầu, người mua có quyền từ chối phần vượt không?
Có. Điều 25 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 giới hạn lần thanh toán đầu không quá 30% giá trị hợp đồng kể cả tiền đặt cọc, nên người mua yêu cầu điều chỉnh về đúng 30% trước khi chuyển tiền.
Tiền đặt cọc phải chuyển khoản hay nộp tiền mặt được?
Khoản 2 Điều 48 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định thanh toán trong giao dịch bất động sản thực hiện qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Giữ lại chứng từ chuyển tiền làm căn cứ nếu xảy ra tranh chấp.
Đặt cọc bằng xe máy hoặc sổ tiết kiệm thì xử lý thế nào khi một bên từ chối?
Khoản 1 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015 cho đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản có giá trị khác. Bên đặt cọc từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng thì mất tài sản đặt cọc; bên nhận đặt cọc từ chối thì trả lại tài sản đặt cọc và một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đó, trừ khi văn bản thỏa thuận ghi mức khác.
Người mua đặt cọc 100 triệu đồng, chủ đầu tư từ chối bán thì nhận lại bao nhiêu?
Nhận lại 200 triệu đồng: 100 triệu tiền cọc cộng 100 triệu khoản tiền tương đương, theo khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015, trừ khi văn bản thỏa thuận ghi mức khác.
Đọc tiếp
- Kiến thức mua nhà
Kinh nghiệm mua căn hộ lần đầu ở TP.HCM
- Kiến thức mua nhà
Phí trước bạ làm sổ hồng chung cư bao nhiêu tiền
- Kiến thức mua nhà
Sổ hồng đứng tên 2 vợ chồng cần giấy tờ gì